We informeren over de verontrustende vaststellingen rond PFAS-sites in Tongeren-Borgloon

De meerderheid weigerde in te gaan op de vraag van BURGERS EERST om de burgers te informeren over de Pfas-sites. Jo Feytons zei: “We gaan geen onrust stoken, als dat niet nodig is is dat niet nodig.”

VVSG - de Vlaamse Vereniging van Steden en Gemeenten - raadde haar leden om de burgers op de hoogte te brengen over PFAS-sites op hun grondgebied. Daarbij voorzag VVSG een voorbeeldbrief die ze daarvoor kunnen gebruiken.

Het bestuur van de Stad Tongeren-Borgloon liet dit na.

In het licht van de PFAS-problematiek onderzoekt de OVAM op een aantal sites over heel Vlaanderen of er sprake is van PFAS-verontreiniging. Voor al deze sites formuleerde het Agentschap Zorg en Gezondheid een aantal No Regret-maatregelen.

1. Shamrock Tongeren-Oost

Als oppositiepartij stelden op de gemeenteraad van 24 juni 2025 aan de meerderheidspartijen (OpenVld, CD&V en Vooruit) de vraag om de burgers te informeren over de Pfas-sites en vooral de site van het bedrijf Shamrock. Dat is een Amerikaans bedrijf dat op Tongeren-Oost teflon verwerkt. In teflon zit Pfas en dat is hormoonverstorend en kankerverwekkend.

De meerderheid weigerde in te gaan op de vraag van BURGERS EERST en Jo Feytons zei: “We gaan geen onrust stoken, als dat niet nodig is is dat niet nodig.”

En laat net dat het probleem zijn. Het is effectief wel nodig. In 2023 deed Het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek een meting van de uitlaatgassen van de fabrieksschouw van Shamrock. De bevindingen waren schokkend.
Het door het VITO vastgelegde, tijdelijke als veilig beschouwde toetsingskader voor luchtemissies werd overschreden met een factor van 12.000 X

Toenmalig minister Demir plaatste het bedrijf onder verhoogd toezicht. De ovens heeft het bedrijf ondertussen stil gelegd. Er wordt geen teflon meer verbrand en vermalen in Tongeren. De teflonverbranding gebeurt momenteel in het moederbedrijf in de VS, Henderson.

Maar aangezien het bedrijf van 2001 tot 2023 teflon verwerkte wil dat zeggen dat er vervuiling is in onze streek. Dat bleek ook uit een rapport van ERM, een onafhankelijk studiebureau dat in haar rapport concludeerde: Er is milieuschade.

Zowel de fabriekssite zelf als het grond- en oppervlaktewater er rond zijn vervuild. In een straal van 600m rond de perceelsgrenzen van Shamrock is er Pfas gevonden.

BURGERS EERST wil dat de stad doet wat hen geadviseerd wordt vanuit Vlaanderen. Dat is ten eerste de burgers informeren. 

Wat zijn de maatregelen die je als burger moet nemen wanneer je nabij een No-Regret zone woont?

‘No-Regret’ betekent ‘Geen Spijt’-zone. Het is een gebied waar voorzorgsmaatregelen worden aanbevolen rond een mogelijke milieuvervuiling vaak door stoffen zoals PFAS, waarover nog niet alle wetenschappelijke kennis beschikbaar is.

BURGERS EERST somt hieronder op wat Vlaanderen aanraadt aan steden om aan hun burgers mee te geven zodat ze later Geen Spijt moeten hebben:

• Vermijden van consumptie van zelfgeteelde groenten en fruit.
• Niet gebruiken van grondwater als drinkwater of besproeien van de tuin.
• Hygiënemaatregelen zoals handen wassen na het werken in de tuin, schoonmaken van verharde terreinen.
• Beperkte en best geen consumptie van eieren.
• Vermijden van stof.

Vanaf 24.01.2023 werd de burgemeester op de hoogte gebracht van het Pfas-probleem. Hij had in afwachting van de resultaten van de onderzoeken de fabriek preventief moeten sluiten. Hij verkoos noch de burgers in te lichten, noch de fabriek te sluiten.

Hij weigerde dit opnieuw in de gemeenteraad van 24.06.2025 na onze vraagstelling.

2. Ambiorix Kazerne

Een tiental jaren geleden verkocht de stad de hele site van Ambiorix Kazerne aan ondernemer Cordeel voor 1,6 miljoen euro. Er zullen meer dan 400 woningen ontwikkeld worden.

De site is ingekleurd als PFAS site. Het leger behandelde er haar voertuigen met op teflon gebaseerde producten ter voorkoming van roestvorming en de Tongerse brandweer hield er oefeningen met Pfashoudend blusschuim.

De omwonenden van de site hebben recent zeer veel last gehad van extreem veel opwaaiend stof doordat de aannemer betonplaten van de site vermaalde.

Cordeel kreeg onlangs ook een vergunning van de stad om werken op de site uit te voeren. Cordeel vroeg en kreeg ook een uitzonderingsmaatregel ivm het bemalingswater. Normaal moet dit gecontroleerd geloosd worden en zou er na reiniging ook best gecontroleerd worden op PFAS-waarden in het geloosde water.

Het bemalingswater afkomstig van een PFAS-verontreinidgde site zal nu geloosd gaan worden in de Jeker. Dan is een controle van wat daarin terecht komt wel aangewezen lijkt ons.

3. Brandweer Kazerne

Pfas zit in fluorhoudend blusschuim hetgeen betekent dat net zoals de Ambiorix Kazerne ook de Brandweer Kazerne in Tongeren aangeduid is als ‘No Regret-Zone’.

4. De voormalige Nova site op Overhaem

De NOVA was een fabrikant van huishoudtoestellen zoals wafelijzers en andere baktoestellen. Deze hebben vaak een laag van teflon waar PFAS in zit.

De NOVA site strekt zich uit tot over de Ezelsbeek tot waar de nieuwe waterwinning Overhaam komt.

Al vele jaren verspreiden de gevaarlijke stoffen VOCI, PFAS, zware metalen en asbest in de beek die in de Jeker uitmondt die op haar beurt in de Maas uitmondt.

De Nederlandse dienst Rijkswaterstaat rapporteert verhoogde Pfasvervuiling vanuit België op de Maas in Maastricht. Uit de Maas wordt drinkwater geput voor 7.000.000 burgers.

De Nova en Gunther site worden verder gereinigd door OVAM voor 3.000.000 euro. Hoe zit het met de Shamrock-site. Wie gaat opdraaien voor die kosten?

Moet u zich ongerust maken over de PFAS sites in uw buurt?

Meten is weten.

Moet u zich ongerust maken of niet? Zit er teveel Pfas in uw bloed of niet?

Wij deden navraag bij een door de overheid erkend labo voor Pfasbloedonderzoek.

De prijs schommelt rond de 300€/persoon. Niet goedkoop dus.

Het door de overheid erkende labo Eurofins hanteert de volgende procedure en prijzen. Bron : Eurofins Forensics Brugge.

Er zijn 2 mogelijkheden m.b.t PFAS-analyse:

1. Een klassieke bloedafname met een doktersvoorschrift en een dokter/verpleegkundige die bloed afneemt.

Deze stalen worden naar het labo in Brugge verzonden.

2. Een vingerprik die u thuis maakt.

Deze kits worden naar een locatie verzonden door Eurofins.

De organisatie van de distributie en het terugzenden van de gebruikte bloedkits naar het labo wordt door uzelf of bijvoorbeeld het stadsbestuur, mocht de burgemeester toch willen meewerken.

De kosten hiervan zijn:

• 241 € ex BTW per analyse (291,61 EUR incl BTW)

• 294 € ex BTW per zelfafname kit (355,74 EUR incl BTW)

Enkel en alleen een klassieke bloedafname door een dokter/verpleegkundige zijn rechtsgeldig.

Na analyse worden enkel analytische rapporten vrijgegeven.Voor aanvullende informatie en interpretatie van de resultaten moet u bij de huisdokter zijn.

Afhankelijk van het resultaat van de testen en de vraag van de burgers kan er al dan niet besloten worden om tot verdere acties over te gaan zoals men dat bijvoorbeeld in Zwijndrecht deed via een rechtszaak.

Hou ons op de hoogte of deel je vragen en bekommernissen op hetvolgende adres : info@burgerseerst.be (laat je gegevens achter zodat we u vlot kunnen contacteren)

Wat doet Burgers Eerst voor u?

In de eerste plaats informeren. Omdat wij vinden dat de burger recht heeft te weten dat die vervuiling aanwezig is. 

Verder is er weinig dat we écht actief kunnen doen. 

Wij vragen wél aan het bestuur een infopunt op te richten in de stadsadministratie waarbij men met vragen terecht kan om de ongerustheid weg te nemen.

De overheid heeft een informatieplicht t.o.v.zijn burgers. Artikel 135 paragraaf 2 van de Nieuwe Gemeentewet stelt dat de burgemeester moet instaan voor de veiligheid en gezondheid van zijn inwoners in spoedeisende gevallen.

Help ons mee door de druk op ons lokaal bestuur en de burgemeester Jo Feytons te verhogen, om hen toch te overhalen de minister voor bloedafname te vragen. Stuur een mail naar jo.feytons [a]tongerenborgloon.be.

Als men niets vindt, zoveel te beter. Als men toch teveel aan PFAS vindt kan de overheid maatregelen nemen tegen de vervuiling en de burgers inlichten over wat zij kunnen doen om hun gezondheid te verbeteren.

Blijf ons zeker ook volgen. Wij houden u op de hoogte van de informatie die wij ontvangen over dit dossier.

Volg ons daarvoor zeker onze pagina op Facebook voor extra informatie: https://www.facebook.com/burgerseerst

Deel dit bericht via facebook, instagram, mail, …